Blog van de Binnenkamer

Perfectionisme en het allesziende opperwezen

Al de hele dag zoek ik naar beginzinnen in mijn hoofd. Wat is een geschikte opening voor een nieuw blogje? Er plopt van alles op, maar bij elk verzinsel kan ik een tegenargument bedenken. Te saai, niet origineel genoeg, te vaag. Elk hoopvol beginnetje wordt intern afgekeurd. Alsof de bloembollen die voorzichtig boven de grond komen direct omver worden gemaaid. En de grap is: ik wil iets schrijven over perfectionisme.

Verlangen naar volmaaktheid
Perfectionisme: een verlangen om datgene wat je doet volmaakt te doen. Er zijn ongelooflijk veel mensen die dit gevoel kennen. Je kunt perfectionistisch zijn op verschillende gebieden: je huis helemaal spic en span willen hebben, de verjaardagen van iedereen om je heen willen onthouden, foutloze teksten willen produceren die ook nog een beetje leuk zijn… Als je perfectionistisch bent, hoeft het niet zo te zijn dat je dat op elk vlak bent. Iemand die altijd overuren maakt om zijn werk perfect af te leveren, kan prima thuis in een grote bende leven, bijvoorbeeld.

Niet altijd nadelig
Hoewel perfectionisme nauw samenhangt met narigheid als burnout, faalangst en het impostor syndrome, is perfectionistisch zijn niet per definitie een nadeel. Er is namelijk een verschil tussen enerzijds de wens om kwaliteit te leveren en nauwkeurig te werken en anderzijds perfect te willen werken (of zijn) terwijl niemand het verschil van die laatste details nog zal zien. In het eerste geval geldt: goed is goed. In het tweede geval is het nooit goed genoeg.

Angst
De ellende van perfectionisme zit hem in de reden áchter het verlangen om dingen perfect te doen. Waarom wil je graag perfect zijn? Omdat je dat leuk vindt? Of (en ik durf te beweren dat dit in 95% van de gevallen de oorzaak is) omdat je denkt dat je anders niet goedgekeurd wordt? En dan bedoel ik ‘niet goedgekeurd’ als geheel persoon dus. Stel: je bent een rasechte perfectionist en je hebt als notulist toch twee spelfouten over het hoofd gezien. Dan is je gevoel niet: ach, ze zullen deze notulen misschien iets minder goed vinden maar dat maakt mij geen minder gewaardeerd persoon. Nee, je gevoel is: ik heb gefaald met deze notulen en nu daal ik in ieders achting. Achter perfectionisme gaat vaak de angst schuil dat je geen goed (genoeg) mens bent.

Wie bepaalt dat
Dat werpt de volgende vraag op: wie bepaalt dan of jij wel of geen goed mens bent? Nou, als je een normaal functionerend volwassen persoon bent (en niet in de bak zit ofzo) feitelijk niemand, behalve jijzelf natuurlijk. Of je moet radicaal gelovig zijn en denken dat een allesziend opperwezen je de hele dag beoordeelt op futiele details als spelfouten in notulen. Maar veel perfectionistische mensen gedragen zich wél alsof er constant iemand over hun schouder mee kijkt.

Je eigen allesziende opperwezen
Dat is te verklaren. Want als kind werd je wel degelijk beoordeeld. Er waren ouders, leraren, vriendjes, badmeesters en muziekleraren. Het kan zijn dat je als perfectionist de stem van een van de mensen uit je verleden ‘verinnerlijkt’ hebt. Je hoort als het ware die ander in je hoofd, je denkt precies te weten wat die (kritische) ander zal zeggen en probeert dit met je gedrag (perfectionisme) te voorkomen. Vanuit het idee dat als je maar hard genoeg je best doet, je goedgekeurd zal worden. Zo word je uiteindelijk je eigen allesziende opperwezen. Het is misschien wat kort door de bocht uitgelegd en ik beweer niet dat anderen de schuld moeten krijgen van jouw perfectionisme. Maar het is wel zinvol om van jezelf te weten wat de drijfveer van je perfectionisme is.

Laat het me weten
Je merkt, het is een complex onderwerp en er valt veel over te zeggen. Ga ik vast ook vaker doen. Ik heb uiteindelijk de beginzin gevonden en ben klaar met mijn blogje. De perfectionist in mij blijft schaven aan de woorden en zinnen. Maar een échte perfectionist ben ik niet. Je mag dus rustig hieronder laten weten wat jij van dit onderwerp vindt en of ik volgens jou iets vergeten ben of de plank zelfs heb mis geslagen. Ik ben benieuwd!

No Comments

Leave a Comment

Your email address will not be published.